گان و شان جراحی چیست؟ گان جراحی لباس محافظ استریلی است که کادر درمان در اتاق عمل می‌پوشند و شان جراحی پارچه یا پوشش استریلی است که روی بدن بیمار، میز مایو و تخت عمل کشیده می‌شود.
هر دو یک هدف مشترک دارند: ایجاد سد فیزیکی میان ناحیه استریل و محیط آلوده و پیشگیری از عفونت محل جراحی (SSI).
در این راهنمای جامع از بهزیست طب، با انواع گان (یکبارمصرف، چندبارمصرف، استریل، غیراستریل، گان بیمار)، انواع شان (ساده، مایو، پرفوره، مخصوص پا)، نحوه صحیح پوشیدن، روش شستشو و تفاوت‌های دقیق این دو آشنا می‌شوید.
فهرست مطالب
- مقایسه سریع گان و شان جراحی
- گان جراحی چیست؟
- انواع گان جراحی
- نحوه پوشیدن گان جراحی
- شان جراحی چیست؟
- انواع شان جراحی
- تفاوت گان و شان جراحی
- نحوه شستشوی گان جراحی
- تفاوت گان استریل و غیراستریل
- ویژگی‌های گان پزشکی زنانه و مردانه
- دلایل استفاده از گان و شان در بیمارستان‌ها
- تاریخچه گان جراحی
- سوالات متداول
- بهزیست طب؛ تولیدکننده شان و گان استریل
- مشاوره و خرید مستقیم از تولیدکننده
مقایسه سریع و در یک نگاه: گان و شان جراحی چیست؟
| معیار | گان جراحی (Surgical Gown) | شان جراحی (Surgical Drape) |
|---|---|---|
| تعریف | لباس محافظ کادر درمان | پوشش استریل بدن بیمار و سطوح |
| پوشیده می‌شود روی | بدن جراح، پرستار، تکنسین | بدن بیمار، میز مایو، تخت عمل |
| هدف اصلی | حفاظت دوطرفه کادر و بیمار | تعیین و حفظ میدان استریل |
| جنس رایج | اسپان‌باند، SMS، ترگال/پنبه | اسپان‌باند، پلی‌پروپیلن، ترگال |
| انواع | استریل / غیراستریل، یکبار / چندبار، گان بیمار | ساده، مایو، پرفوره، مخصوص پا |
| رنگ غالب | سبز و آبی | سبز و آبی |
| زمان استفاده | پیش از ورود به میدان استریل | پس از پرپ پوست بیمار |
گان جراحی چیست؟
گان جراحی (Surgical Gown) نوعی لباس محافظ بلند و آستین‌دار است که اعضای تیم جراحی پس از اسکراب دست‌ها می‌پوشند. این لباس یک سد فیزیکی در برابر خون، ترشحات بدن و عوامل بیماری‌زا ایجاد می‌کند و مانع انتقال میکروارگانیسم از کادر درمان به زخم باز بیمار می‌شود.
گان جراحی در بخش جلویی تنه و آستین‌ها «ناحیه استریل» محسوب می‌شود؛ یعنی از خط شانه تا کمر و از مچ تا بالای آرنج. پشت گان هرگز استریل در نظر گرفته نمی‌شود.
ویژگی‌های یک گان جراحی مناسب
- قابلیت حفاظت بالا و مقاومت در برابر نفوذ مایعات
- تبادل هوایی و تنفس‌پذیری مناسب برای جلوگیری از تعریق جراح
- راحتی و آزادی حرکت دست‌ها در طول جراحی‌های طولانی
- مقاومت در برابر پارگی و پرزدهی پایین (Low Linting)
- ضدحساسیت بودن و عاری از لاتکس
- هزینه و قیمت تمام‌شده منطقی
انواع گان جراحی را می‌شناسید؟
۱. گان جراحی استریل
گان جراحی استریل پس از پایان فرآیند دوخت وارد دستگاه استریل (اتیلن اکساید یا اتوکلاو) می‌شود و سپس به‌صورت اتوماتیک و در بسته‌بندی ایزوله بسته‌بندی می‌گردد. این نوع، گزینه الزامی برای میدان استریل اتاق عمل است. نمونه‌های باکیفیت را در دسته گان استریل بهزیست طب ببینید.
۲. گان جراحی غیراستریل
بسته‌بندی گان غیراستریل به‌صورت دستی انجام می‌شود و بیشتر در بخش‌های بستری، درمانگاه، آزمایشگاه، ایزوله و مراقبت‌های عمومی کاربرد دارد؛ نه داخل میدان استریل.
۳. گان جراحی یکبارمصرف
گان جراحی یکبارمصرف معمولاً از منسوجات بی‌بافت مانند اسپان‌باند یا SMS تولید می‌شود. میزان مقاومت آن در برابر نفوذ مایعات، بسته به جنس، ساختار و سطح حفاظتی محصول متفاوت است.گان جراحی یکبارمصرف بهزیست طب و گان جراحی استریل ضدآب نمونه‌های پرکاربرد این دسته‌اند.
۴. دسته دوم: گان جراحی چندبارمصرف
این گان‌ها از پارچه ترگال یا ترکیب پنبه-پلی‌استر دوخته می‌شوند و قابلیت شستشو و استریل مجدد دارند. معمولاً سبز یا آبی هستند و برای مراکزی با رختشویخانه مجهز اقتصادی‌ترند.
۵. گان بیمار
نوع دیگری از گان به نام گان بیمار وجود دارد که اغلب در عمل‌های جراحی و MRI استفاده می‌شود و یکبارمصرف است. این گان نیز از اسپان‌باند تهیه می‌شود و ضدحساسیت است.
| نوع گان | جنس | کاربرد | مزیت کلیدی |
|---|---|---|---|
| استریل یکبارمصرف | SMS / اسپان‌باند | اتاق عمل | بالاترین ایمنی میکروبی |
| غیراستریل | اسپان‌باند | بخش، درمانگاه | قیمت اقتصادی |
| چندبارمصرف | ترگال / پنبه | اتاق عمل | قابلیت استریل مکرر |
| گان بیمار | اسپان‌باند | MRI، آماده‌سازی عمل | ضدحساسیت و سبک |
نحوه پوشیدن گان جراحی را بدانید!
- اسکراب کامل دست‌ها و ساعد تا آرنج و خشک کردن با حوله استریل.
- برداشتن گان تاشده از بسته استریل، فقط از ناحیه داخلی یقه.
- دور شدن از میز استریل و باز کردن گان در فضای آزاد بدون تماس با اشیاء.
- وارد کردن هم‌زمان هر دو دست در آستین‌ها بدون خارج کردن انگشتان از لبه کاف (در روش دستکش بسته).
- بستن بندهای پشت توسط فرد سیار (سیرکولیت) که گان را فقط از پشت لمس می‌کند.
- چرخاندن بند کمر با کمک فرد اسکراب‌شده دیگر یا کارت استریل و گره زدن در جلو.
- پوشیدن دستکش استریل و قرار دادن کاف گان زیر دستکش.
سازمان جهانی بهداشت در راهنمای پیشگیری از عفونت محل جراحی تأکید می‌کند که گان و شان جراحی — چه یکبارمصرف و چه پارچه‌ای قابل استفاده مجدد — باید سد مؤثری در برابر نفوذ مایعات ایجاد کنند. منبع: سازمان جهانی بهداشت (WHO)
منظور از شان جراحی چیست؟
شان جراحی (Surgical Drapes) پارچه‌هایی استریل هستند که قسمتی از بدن بیمار را که قرار است تحت عمل قرار گیرد، از سایر قسمت‌های غیراستریل جدا می‌کنند. این پوشش از مواد ضدآب و قابل ضدعفونی تولید می‌شود و میدان جراحی را به‌صورت دقیق مشخص می‌کند.
شان‌ها به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند: شان یکبارمصرف از پلی‌پروپیلن و اسپان‌باند، و شان چندبارمصرف از پارچه ترگال که پس از هر استفاده شسته و دوباره استریل می‌شود. مجموعه کامل محصولات در دسته شان استریل بهزیست طب قابل مشاهده است.
انواع شان جراحی کدامند؟
شان ساده
شان ساده پارچه‌ای است که به طور گسترده در اتاق عمل برای پوشش دادن بخش‌های مختلف بدن بیمار، میزهای جراحی و تخت‌ها به کار می‌رود. سایزهای پرکاربرد آن شامل شان استریل ۵۰×۵۰، شان استریل ۸۰×۸۰ و شان استریل ۱۰۰×۱۰۰ است.
شان مایو
شان مایو همانند روبالشی عمل می‌کند و برای حفظ استریلیته و جلوگیری از آلودگی، روی میز یا سینی مخصوصی که ابزارهای جراحی روی آن قرار می‌گیرند، کشیده می‌شود.
شان مخصوص پا
این شان در عمل‌های جراحی دستگاه تناسلی، ادراری و مقعدی کاربرد دارد. پای بیمار که در رکاب تخت (پوزیشن لیتاتومی) قرار گرفته، توسط شان مخصوص پا پوشانده می‌شود.
شان بزرگ سوراخ‌دار یا پرفوره
این شان تمام بدن بیمار را می‌پوشاند و تنها ناحیه‌ای که قرار است عمل روی آن انجام شود، باز می‌ماند. مدل‌های متداول: شان پرفوره استریل ۵۰×۵۰، شان پرفوره ۱۰۰×۱۰۰ و شان فنسترا استریل ۱۰۰×۱۰۰.
تفاوت گان و شان جراحی چیست؟ بررسی ۵ محور کلیدی
- تفاوت در تعریف: گان لباس کادر درمان است؛ شان پوشش بدن بیمار و سطوح.
- تفاوت از نظر کاربرد: گان از کادر پزشکی در برابر ترشحات محافظت می‌کند؛ شان میدان استریل اطراف زخم را می‌سازد.
- جنس و مواد سازنده: هر دو از پلی‌پروپیلن/اسپان‌باند یا پارچه ترگال؛ گان تنفس‌پذیرتر و شان مقاوم‌تر در برابر نفوذ مایع.
- طراحی و اندازه: گان‌ها آستین بلند، بند پشت و یقه دارند؛ شان‌ها مستطیل یا مربع در سایزهای ۵۰×۵۰ تا ۱۶۰×۱۲۰ و بالاتر.
- تفاوت در نحوه استفاده: گان پیش از ورود به اتاق عمل پوشیده می‌شود؛ شان پس از پرپ و ضدعفونی پوست بیمار پهن می‌گردد.
نحوه شستشو گان جراحی چگونه است؟
فقط گان‌های چندبارمصرف (ترگال/پنبه) قابل شستشو هستند. گان‌های اسپان‌باند یکبارمصرف پس از استفاده باید در سطل زباله عفونی دفع شوند.
- تفکیک البسه آلوده در محل مصرف و انتقال در کیسه مخصوص عفونی
- خیساندن اولیه در آب سرد برای جلوگیری از تثبیت لکه خون
- شستشو در دمای ۶۰ تا ۷۱ درجه سانتی‌گراد با شوینده صنعتی بیمارستانی
- آبکشی کامل و خشک کردن در خشک‌کن صنعتی
- بازرسی از نظر پارگی و فرسودگی؛ گان فرسوده باید از چرخه خارج شود
- تاکردن استاندارد، بسته‌بندی و استریل مجدد با اتوکلاو
نکاتی که باید در مورد گان جراحی استریل و غیراستریل بدانید
| ویژگی | گان استریل | گان غیراستریل |
|---|---|---|
| روش بسته‌بندی | اتوماتیک پس از دستگاه استریل | دستی |
| محل استفاده | میدان استریل اتاق عمل | بخش، آزمایشگاه، ایزوله |
| اندیکاتور استریل | دارد | ندارد |
| تاریخ انقضای استریلیته | دارد | ندارد |
| قیمت | بالاتر | اقتصادی‌تر |
گان پزشکی زنانه و مردانه چه ویژگی‌هایی دارد؟
لباس‌های پزشکی ویژگی‌های برجسته‌ای دارند که آن‌ها را برای استفاده در محیط‌های جراحی مناسب می‌سازد:
- تهویه هوا: این لباس‌ها به خوبی امکان تبادل هوا را فراهم می‌کنند.
- جلوگیری از تعریق: طراحی آن‌ها به گونه‌ای است که از تعریق جراح جلوگیری می‌کند.
- الگوی برش: مدل زنانه معمولاً گشادی کمتر در ناحیه شانه و طول متناسب‌تر دارد؛ مدل مردانه در سرشانه و دور سینه فراخ‌تر است.
- سایزبندی: ارائه در سایزهای S تا XXL برای فیت صحیح و جلوگیری از آلودگی ناشی از گان گشاد.
- ضدحساسیت و بدون لاتکس برای پوست‌های حساس.
دلایل پرکاربرد بودن گان و شان در بیمارستان‌ها
- حفظ استریل بودن ناحیه جراحی و کاهش چشمگیر عفونت محل عمل
- حفاظت از کادر پزشکی در برابر ترشحات و پاتوژن‌های منتقله از خون
- جلوگیری از انتقال دوطرفه باکتری و ویروس بین بیمار و تیم جراحی
- کاهش زمان و هزینه استریل‌سازی با استفاده از محصولات یکبارمصرف
- سهولت در انجام جراحی‌های پیچیده به کمک شان‌های پرفوره با اندازه پنجره متناسب
عفونت محل جراحی یکی از شایع‌ترین عفونت‌های مرتبط با مراقبت سلامت در کشورهای با درآمد پایین و متوسط است؛ رعایت تکنیک استریل و استفاده صحیح از گان و شان، ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه کاهش آن به شمار می‌رود. — برگرفته از رهنمودهای WHO
آشنایی با تاریخچه گان جراحی
تا اواخر قرن نوزدهم جراحان با لباس شخصی و حتی کت روزمره عمل می‌کردند. با نظریه میکروبی پاستور و اصول آنتی‌سپتیک لیستر، استفاده از روپوش سفید رایج شد. در جنگ جهانی اول و با گسترش مفهوم «میدان استریل»، گان‌های پارچه‌ای استریل‌شونده معرفی شدند و از دهه ۱۹۶۰ پارچه‌های بی‌بافت (Nonwoven) و گان‌های یکبارمصرف وارد اتاق عمل گردیدند. امروزه گان‌ها بر اساس سطح حفاظتی (AAMI Level 1 تا 4) دسته‌بندی می‌شوند.
سوالات متداول درباره اینکه گان و شان جراحی چیست
گان و شان جراحی چیست و چه تفاوتی با هم دارند؟
گان جراحی لباس محافظ کادر درمان و شان جراحی پوشش استریل بدن بیمار و سطوح اتاق عمل است. گان کل بدن کادر را می‌پوشاند، اما شان فقط ناحیه اطراف محل جراحی را پوشش می‌دهد و پنجره عمل را باز نگه می‌دارد.
شان پرفوره چیست و کجا استفاده می‌شود؟
شان پرفوره یا سوراخ‌دار، شانی است که در مرکز آن یک پنجره تعبیه شده و تمام بدن بیمار را می‌پوشاند؛ تنها ناحیه عمل از پنجره بیرون می‌ماند. در جراحی‌های عمومی، ارتوپدی و چشم کاربرد فراوان دارد.
گان یکبارمصرف بهتر است یا چندبارمصرف؟
گان یکبارمصرف از نظر کنترل عفونت و صرفه‌جویی در زمان استریل‌سازی برتر است؛ گان چندبارمصرف در مراکز دارای رختشویخانه و اتوکلاو مجهز، از نظر هزینه بلندمدت اقتصادی‌تر محسوب می‌شود.
چرا رنگ گان و شان جراحی سبز یا آبی است؟
زیرا نگاه مداوم به رنگ قرمز خون باعث خستگی چشم می‌شود. سبز و آبی مکمل قرمز هستند و با کاهش اثر پس‌تصویر، حساسیت چشم جراح به تغییرات رنگ بافت را حفظ می‌کنند.
اسپان‌باند چیست و چرا در تولید گان و شان استفاده می‌شود؟
اسپان‌باند یک پارچه بی‌بافت از الیاف پلی‌پروپیلن است که سبک، ضدآب، ضدحساسیت، بدون پرز و با قیمت مناسب تولید می‌شود؛ همین ویژگی‌ها آن را به ماده اول تولید البسه یکبارمصرف بیمارستانی تبدیل کرده است.
خرید عمده شان و گان استریل از کجا انجام دهیم؟
بهزیست طب در مشهد تولیدکننده انواع شان و گان استریل یکبارمصرف است. برای مشاهده قیمت و ثبت سفارش به فروشگاه اینترنتی بهزیست طب مراجعه کنید یا با شماره ۰۹۱۵۸۸۰۰۰۵۴ تماس بگیرید.
بهزیست طب؛ تولیدکننده تخصصی شان و گان استریل
بهزیست طب با تکیه بر خط تولید مدرن و مواد اولیه درجه یک اسپان‌باند، انواع شان استریل و گان استریل را مطابق استانداردهای بهداشتی تولید و به بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و مراکز جراحی سراسر کشور عرضه می‌کند. محصولات این مجموعه از نظر گرماژ، دوام، مقاومت در برابر مایعات و دقت بسته‌بندی استریل، انتخابی مطمئن برای اتاق عمل هستند. اطلاعات بیشتر در وب‌سایت بهزیست طب.
مشاوره و خرید مستقیم از تولیدکننده
برای استعلام قیمت عمده شان و گان استریل، همین حالا با کارشناسان بهزیست طب تماس بگیرید.
📍 مشهد، خیابان دکتر چمران، نبش گلستان شرقی، جنب املاک موسوی، پلاک ۴۶
📷 اینستاگرام: Behzistteb
